|
Podgromada Widłakowe (Lycophytina)
- to grupa roślin telomowych która grała niegdyś we florze Ziemi zasadniczą
rolę, jej przedstawiciele byli bardzo liczni i silnie zróżnicowani. Dziś
żyje około 1000 gatunków należących do podgromady widłakowych.
|
Systematyka
(naukowa klasyfikacja)
GROMADA:
Telomophyta (=Embryophyta) – rośliny telomowe (rośliny osiowe)
PODGROMADA: Lycophytina – widłakowe
KLASA: Lycopsida – widłaki jednozarodnikowe
RZĄD: Asteroxylales – prawidłakowce
RZĄD: Lycopodiales – widłakowce
RZĄD: Protolepidodendrales – pralepidodendronowce
KLASA: Isoёtopsida – widłaki różnozarodnikowe
RZĄD: Lepidophytales – lepidofity
RZĄD: Pleuromeiales – pleuromejowce
RZĄD: Isoёtales – poryblinowce
RZĄD: Lepidokarpales – widłaki nasienne
KLASA: Selaginellopsida - widliczki
|
|
Klasa Lycopsida,
wykazująca stosunkowo małą różnorodność, charakteryzuje się wytwarzaniem
jednakowych zarodników. Gametofity, zwane przedroślami, są przeważnie
bulwiastymi, wieloletnimi, bezzieleniowymi tworami współżyjącymi z
grzybami i rosnącymi pod powierzchnią gleby. Jedynym rzędem tej klasy,
mającym żyjących współcześnie przedstawicieli jest Lycopodiales. Rodzaj
Lycopodium (niektórzy systematycy dzielą go na kilka drobniejszych
rodzajów) reprezentowany jest we florze polskiej przez siedem gatunków
(opis poniżej). W
odróżnieniu od gromady widłaków jednakozarodnikowych, Isoetopsida są
grupą bardzo silnie zróżnicowaną. Większość jednak jej przedstawicieli
to rośliny dawno już wymarłe, późne paleozoikum było bowiem okresem ich
panowania na kuli ziemskiej. |
Do klasy Selaginellopsida
należą różnozarodnikowe rośliny zielne niewielkich rozmiarów, o liściach
opatrzonych języczkiem. Od przedstawicieli klasy widłaków różnozarodnikowych
(Isoetopsida) różnią się przede wszystkim posiadaniem dwuwiciowych
plemników. Współcześnie żyjący jedyny rodzaj widliczka (Selaginella)
obejmuje około 700 gatunków, zamieszkujących głównie kraje tropikalne.
Widłaki podlegają w Polsce ochronie na podstawie "Rozporządzenia Ministra
Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących
roślin objętych ochroną (Dz. U. z dnia 28 lipca 2004 r.) na podstawie art.
48 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.
880)".
Opis gatunków
Widłak goździsty – Lycopodium clavatum
WYSTĘPOWANIE: Gatunek ten występuje na niżu i w górach po piętro
kosodrzewiny, suche lasy iglaste, na torfowiskach i wrzosowiskach.
OPIS: Długie, czołgające się pędy. Liście całobrzegie, zaostrzone,
zakończone długim, białym włosem. Kłosy po 2 (3) na długich szypułkach.
Sporofile jajowate, wydłużone w biały włos. Zarodniki dojrzewają od lipca do
września.
Widłak jałowcowaty – Lycopodium annotinum
WYSTĘPOWANIE: Lasy iglaste; wymaga dość wilgotnej gleby. Na niżu i w górach.
OPIS: Długie, czołgające się pędy z prosto wzniesionymi, rozwidlonymi
gałązkami. Liście poziomo odstające. Kłosy siedzące, pojedyncze. Liście
zarodnikowe żółtawe. Zarodniki dojrzewają od lipca do września.
Widlicz spłaszczony (widłak spłaszczony) – Diphasiastrum complanatum (Lycopodium
complanatum)
WYSTĘPOWANIE: Na niżu i w niższych położeniach górskich; lasy iglaste.
OPIS: Pędy nadziemne wielokrotnie widlasto rozgałęzione, wzniesione; pędy
podziemne pełzające, długie. Gałązki spłaszczone. Liście nakrzyżległe,
lancetowate, całobrzegie, te które znajdują się na dolnej stronie gałązki są
zredukowane. Gałązki spłaszczone. Kłosy po 2-6 na długich szypułkach.
Sporofile zaostrzone, jajowate. Zarodniki dojrzewają od lipca do września.
Wroniec widlasty (widłak wroniec) – Huperzia selago (Lycopodium selago)
WYSTĘPOWANIE: W górach, na niżu rzadziej; najczęściej w borach i lasach
mieszanych.
OPIS: Łodyga wzniesiona, widlasto rozgałęziona. Gałązki równej wielkości.
Liście ciemnozielone, skrętoległe, ostre, całobrzegie lub delikatnie
ząbkowane. Liście zarodnionośne podobne do płonnych. Zarodniki dojrzewają od
lipca do października.
Widłaczek (widłak) torfowy – Lycopodiella inundata (Lycopodium inundatum)
WYSTĘPOWANIE: Na niżu w rozproszonych stanowiskach. Rośnie na mokrym piasku,
torfowiskach, brzegach zbiorników wodnych, wrzosowiskach.
OPIS: Łodygi płożące się, widlasto rozgałęzione, do podłoża przytwierdzone
licznymi korzeniami, z 1-2 sterczącymi pionowo gałązkami. Liście
skrętoległe, odstające, na szczycie tępo zakończone, na brzegach błoniaste.
Kłosy siedzące, pojedyncze; liście zarodnionośne nieco dłuższe od płonnych.
Zarodniki dojrzewają od sierpnia do września.
Widlicz (widłak) alpejski – Diphasiastrum alpinum (Lycopodium alpinum)
WYSTĘPOWANIE: Karpaty i Sudety (rzadki); jałowe murawy i wrzosowiska
OPIS: Pędy główne płożące się. Gałązki boczne wyprostowane lub podnoszące
się, wielokrotnie widełkowato rozgałęzione. Liście ułożone w czterech
podłużnych rzędach, luźno przylegające, zaostrzone, całobrzegie. Kłosy
zarodnionośne siedzące, pojedyncze. Zarodniki dojrzewają od sierpnia do
września.
Widłak cyprysowy – Lycopodium tristachyum (Lycopodium chameacyparissus)
WYSTĘPOWANIE: Rzadko na niżu. Suche lasy sosnowe i wrzosowiska.
OPIS: Łodyga czołgająca się. Gałązki spłaszczone. Liście na spodniej stronie
gałązek niewiele mniejsze od górnych, te zaś niewiele mniejsze od bocznych.
Na szczycie pędów bocznych kłosy zarodnionośne na szypułkach. Zarodniki
dojrzewają od sierpnia do września.
|
