|
W Polsce występuje dziewięć
gatunków skrzypu Equisetum, na całym świecie tylko 15 gatunków - jedynego
rodzaju tej klasy paprotników. Skrzypy, zależnie od gatunku, rosną w różnych,
przeważnie wilgotnych środowiskach, np. na wilgotnych glebach piaszczystych
(skrzyp polny), podmokłych łąkach (skrzyp błotny i skrzyp bagienny), w lasach
(skrzyp leśny). W bardzo wielu przypadkach skrzypy są trudnymi do wytępienia
chwastami polnymi i łąkowymi.
|
Systematyka
(naukowa klasyfikacja)
|
Królestwo: |
Rośliny |
|
Gromada: |
Equisetophyta |
|
Klasa: |
Equisetopsida |
|
Rząd: |
Equisetales |
|
Rodzina: |
Equisetaceae |
|
Rodzaj: |
Equisetum |
|
|
Dominującym pokoleniem u
skrzypów jest sporofit. Zbudowany jest z płożącej się pod ziemią,
rozgałęzionej łodygi (kłącza) i odchodzących od niej, pionowo wzniesionych
pędów nadziemnych. Łodyga (nadziemna i podziemna część) zbudowana jest z
na przemian ułożonych członów długich - międzywęźli i krótkich - węzłów. |
Gatunki (Species)
Subgenus
Equisetum (Horsetails)
-
Equisetum arvense - skrzyp polny, field
horsetail, common horsetail - gatunek pospolity, łąki, nieużytki, przydroża,
często lasy i zarośla. Inne nazwy: Bottlebrush, Foxtail, Horse Pipes, Pipe
Weed, Jointed Rush, Cat's Tail, Mare's Tail, Pinetop, Pine Grass, Snake Grass,
Shave Grass, Paddy's Pipe, Corn Horsetail, Toadpipe (UK), Pręle des Champs,
Petite Pręle, Queue de Cheval, Queue de Rat, Queue de Renard (Fr), Åkersnelle
(Nor), Åkerfräken, Rävrumpa, Krypfräken (Swe), Ager-Padderokke (Dan),
Peltokorte (Fin), Klóelfting (Is), Acker-Schachtelhalm (Ger), Heermoes,
Akkerpaardestaart, Kattestaart, Librus, Moeraspaardestaart (Dut), Rabo de
Cavalo, Cauda de Cavalo, Erva Carnuda, Equisseto (Bra), Tsukushi (Jpn),
Earball an Eich (Gaelic), Põldosi, Lambanisa, Lehmanisa, Seatilk, Tilkhain,
Konnakuusk, Põldkuus, Oravasaba (Estonia)
- Equisetum bogotense Występuje
głównie w Chile, Peru, Ekwadorze.
- Equisetum diffusum Pochodzenie:
Himalaje, Tybety.
-
Equisetum fluviatile - skrzyp bagienny,
water horsetail, (Equisetum limosum) -występujący dość często w Polsce,
głównie szuwary i bagna, blisko źródeł i potoków leśnych. Występuje w Eurazji,
Koreii, Japonii i Chinach. Inne nazwy: Pipes, River Horsetail, Swamp Horsetail,
Pręle Fluviatile (Qué), Sjöfräken, Dyfräken (Swe), Elvesnelle (Nor),
Dynd-Padderok (Dan), Järvikorte (Fin), Tjarnelfting, Fergin (Is),
Teich-Schachtelhalm (Ger), Clois (Gaelic), Konnaosi, Konnaoss, Jõeosi, Veeosi,
Vesikuusk, (Estonian)
-
Equisetum palustre - skrzyp błotny, marsh
horsetail - pospolity skrzyp - brzegi potoków. Występuje też w Grecji, Turcji,
Kaszmirze, Tybecie, Chinach i Japoni oraz w Michigan, Illinois, Minnesota,
Północnej Dakocie, Montana, Idaho. Inne nazwy: Kärrfräken (Swe), Myrsnelle
(Nor), Kćr-Padderok (Dan), Suokorte (Fin), Myrelfting (Is), Lidrus (Dut),
Sumpf-Schachtelhalm (Ger), Pręle des Marais (Fr), Hvostch Bolotnyi (Rus),
Cuiridin (Gaelic), Soo-osi, Konnaosi, Kuusk-jalg, Lips-hein, Lius-osjad
(Estonia).
-
Equisetum pratense - skrzyp polny, shade
horsetail - gatunek występujący w Polsce dość często; na łąkach, zarośla,
lasy, murawy. Inne nazwy: Shady Horsetail, Pręle des Prés (Qué), Ängsfräken
(Swe), Engsnelle (Nor), Lund-Padderok (Dan), Lehtokorte (Fin), Vallelfting (Is),
Wiesen-Schachtelhalm (Ger), Hvostch Meadowovoii (Rus), Earball an Eich
Dubharach (Gaelic), Aasosi, heinamaa kuusk, kaseosi, nurmekuusk (Estonia)
-
Equisetum sylvaticum - skrzyp leśny, wood
horsetail - gatunek pospolity, występujący w lasach, zaroślach. Inne nazwy:
Woodland Horsetail, Pręle des Bois (Qué), Skogsfräken (Swe), Skogsnelle (Nor),
Skov-Padderok (Dan), Metsäkorte (Fin), Skogelfting (Is), Wald-Schachtelhalm (Ger),
Erdei Zsurló (Hun)
- Equisetum telmateia - skrzyp
olbrzymi, great horsetail (w Polsce nazywany: Equisetum maximum) - gatunek
występujący rzadko, blisko czystych źródeł i potoków leśnych w wilgotnych
zaroślach
Subgenus Hippochaete (Scouring rushes)
- Equisetum giganteum - giant
horsetail Skrzyp o rozmiarach nawet 4m i średnicy łodygi do 3,5cm!
-
Equisetum myriochaetum - skrzyp
meksykański, mexican giant horsetail. Rośnie tylko w wilgotnych lasach
środkowoamerykańskich nizin. Duży skrzyp jest popularną rośliną leczniczą
Indian Meksyku i Gwatemali (afrodyzjak).
-
Equisetum hyemale - skrzyp zimowy.
Występowanie: Alaska i Kanada aż do Meksyku (Mexico), Guatemala, Europa. Inne
nazwy: Common Scouring Rush, Rough Scouring Rush, Bottlebrush, Horsetail,
Field Horsetail, Rough Horsetail, Pewterwort, Dutch Rush (UK), Pręle d'hiver (Qué),
Skavfräken, Skavgräs, Skurfräken, Skäfte (Swe), Skavgras (Nor), Skavgrćs (Dan),
Kangaskorte (Fin), Eski(Is), Winter-Schachtelhalm (Ger), Biorag (Gaelic), Cola
de caballo (Mex), Lalenikan ("scour grass" - Lenape), Raudosi, Vaseosi, Körbe
Osjad, Kidad, Kiviosi (Estonia)
-
Equisetum laevigatum - smooth horsetail
Inne nazwy: Bakushi, Kawasíola (Tarahumara), Naks r bhai Baapak (Tepehuán),
Cola de caballo, Tuti (Mex). Występuje od Kolumbii do Québecu, Mexico, Texas,
Arkansas, Missouri, Illinois, Indiana i Ohio
- Equisetum ramosissimum - skrzyp
gałęzisty, branched horsetail - rzadki gatunek, brzegi wód na południu
Polski
-
Equisetum scirpoides- skrzyp arktyczny,
dwarf horsetail - występuje głównie na obszarze Koła Polarnego oraz: Alaska do
Newfoundland i Greenlandi, Idaho, Montana, Południowa Dakota, Minnesota, Iowa,
Illinois, Nowy Jork i Nowa Anglia. Inne nazwy: Sedge Horsetail, Pręle
Faux-scirpe (Qué), Trådfräken (Swe), Dvergsnelle (Nor), Tråd-Padderok (Dan),
Hentokorte (Fin), Dwergholpijp (NL), Himedokusa (Jpn)
-
Equisetum variegatum - skrzyp pstry,
variegated horsetail - rzadki gatunek, głównie torfowiska, mokre piaski na
południu Polski. Inne nazwy: Pręle Panachée (Qué), Smalfräken, Fjällfräken
(Swe), Fjellsnelle (Nor), Liden Padderok (Dan), Kirjokorte (Fin), Beitieski (Is),
Bunter Schachtelhalm (Ger), Tarka Zsurló (Hun), Chishimahimedokusa (Jpn)
|