Częsty na całym niżu i w niższych położeniach górskich; rośnie na glebach zasobnych, wilgotnych. Stanowi składnik lasów mieszanych, niekiedy tworzy czyste skupiska.
 

Skrętoległe, w pękach na końcach pędów, na krótkich ogonkach, całobrzegie, końce klap zaokrąglone; u nasady sercowate, zwykle niesymetrycznie uszato wykrojone, dolna część liścia węższa niż górna; nerwy dochodzą do końców klap i zatok między klapami; z wierzchu ciemnozielone, od spodu jasno-niebieskawo-zielone.
 

Pędy w stanie bezlistnym: Pąki skrętoległe (2/5), jajowate, wierzchołkowy większy w otoczeniu małych (pąki skupione). Łuski ułożone dachówkowato, zaokrąglone, liczne, cynamonowobrązowe, ciemnobrązowo obrzeżone, orzęsione i pokryte srebrzystymi włoskami. Pęd kanciasty, w węzłach płaskawy. Rdzeń pięciokątny, jasnozielony. Kora brązowa ze srebrzystym nalotem, o metalicznym połysku
 

Kwiaty pręcikowe tworzą luźne, bladozielone, zwisające kotki, wyrastające po 2 lub 3 z pąków bocznych zeszłorocznych pędów. Pojedyncze kwiaty męskie mają 6-8-dzielny okwiat i zawierają po 6-10 pręcików. Kwiaty słupkowe drobne, mało widoczne, butelkowatego kształtu, z trójdzielnym czerwonym znamieniem, osadzone po 2-5 na długiej szypułce, wyrastające na wierzchołkach tegorocznych pędów; wiatropylne. Kwitnie w końcu kwietnia lub maju (w zależności od warunków klimatycznych), równocześnie z rozwojem liści.
 

Żołędzie – walcowate, w półokrągłych miseczkach, na długich szypułkach, zebrane po 1-3; niedojrzałe – zielone, po dojrzeniu – jasnobrązowe, świeże z podłużnymi paskami, najszersze w połowie lub przed połową długości. Zaczyna owocować w wieku 40-50 lat, w zwarciu później – między 60 a 80 rokiem życia. Owoce dojrzewają we wrześniu i październiku i zaraz opadają. Lata nasienne co 4-6 lat.
 

Okazałe drzewo wysokości do 40m, z szeroką, silnie ugałęzioną koroną. Pień w górze często podzielony na kilka bardzo grubych konarów, u starszych okazów silnie sękatych. Kora gruba, ciemnoszara do brązowoszarej, podłużnie głęboko spękana.

Dąb szypułkowy jest gatunkiem szerokich równin, głębokich gleb aluwialnych. W równym stopniu znosi gleby piaszczyste jak i gliniaste.

Dąb szypułkowy tworzy dąbrowy, występuje w grądach i łęgach. W lasach łęgowych tworzy zespoły z takimi gatunkami jak poziewnik miękkowłosy Galeopsis pubescens, kokoryczka wielokwiatowa Polygonatum multiflorum, szparag cienkolistny Asparagus tenuifolius.

Dąb szypułkowy jest drzewem długowiecznym. Odznacza się dużą zmiennością i łatwo krzyżuje się z dębem bezszypułkowym. Drewno dębu należy do najwartościowszych. Jest zróżnicowane na biel (wąski, barwy żółtobiałej) i twardziel (szeroka, jasno lub ciemnobrązowa).Tak zwany dąb czarny uzyskuje się przez długotrwałe przetrzymywanie drewna w wodzie. Kora zawiera dużo garbników, stosowanych w ziołolecznictwie. Żołędzie stanowią doskonałą paszę dla zwierząt.

Liczne odmiany, np.:

• 'Concordia' - odmiana o półprzezroczystych młodych liściach

• 'Atropurpurea' - odmiana wolno rosnąca, o ozdobnych, ciemnych, czerwono-purpurowych liściach