Cis występuje w Afryce płn. (góry Algierii do ok. 2500 m n.p.m.), Europie (od Azorów i Irlandii na zachodzie, po Szwecję i Norwegię na północy) i Azji. Na wschodzie sięga przez Morze Czarne, Kaukaz i Azję Mniejszą po północny Iran. Największe skupiska cisa w Europie Środkowej są na Słowacji (Wielka Fatra), na Węgrzech (Las Bakoński) i na Ukrainie (Kniaźdwór pod Kołomyją). Gatunek o rozproszonym, kurczącym się zasięgu.

Przez Polskę przebiega wschodnia granica zasięgu cisa. Często sadzony, ale na stanowiskach naturalnych rzadki, w Polsce miejscami w lasach sudeckich i karpackich, najczęściej pojedynczo. W Tatrach do 1380 m n.p.m. Największe w Polsce skupienie cisów znajduje się w Borach Tucholskich (rezerwat Wierzchlas) Ma duże wymagania co do gleby; najlepiej rośnie na glebach wapiennych, dostatecznie wilgotnych i głębokich. Jest wrażliwy na mrozy i suszę. Ze wszystkich naszych gatunków najlepiej znosi ocienienie.
 

Igły w dwóch szeregach. Miękkie, płaskie, w dolnym końcu obrócone, z obu stron z wypukłym nerwem środkowym, u góry błyszczące, ciemnozielone, od spodu matowozielone, skrętoległe lub dwustronne. Trwałość igieł 6-8 lat.
 

Drzewo dwupienne. Kwiaty męskie składają się z licznych tarczkowatych pręcików; wykształcają się licznie z kulistych pąków osadzonych w kątach igieł. Kwiaty żeńskie zawiązują się w niewielkiej liczbie z pączków podobnych do pąków liściowych. Kwitnie w marcu - kwietniu.
 

Długowieczne, iglaste, zimozielone drzewo lub krzew, wysokości do 20m. W cieplejszych regionach dorasta nawet do 30 m. Rośnie bardzo wolno, początkowo do 10-15 cm rocznie, potem przyrost ustaje. Korona w młodości stożkowata, później zaokrąglona, bardzo gęsta. Kora cienka, łuszcząca się, brązowawa.

Twarde, ale bez żywicy, drewno nadaje się do wyrobu mebli.

Drewno zróżnicowane na biel i twardziel; biel wąski, biały, twardziel brunatnoczerwona, błyszcząca. Drewno ciężkie, zwięzłe, odznaczające się dobrymi właściwościami mechanicznymi i technicznymi oraz piękną budową.
Ceniony jako drzewo ozdobne.

Najstarszy cis w Polsce rośnie w na Dolnym Śląsku w Henrykowie Lubańskim (wys. 8 m, wiek ok. 1260 lat). Cis w Fortingall (Anglia, szczątek pnia) ma ok. 1500 lat. Ostrożnie należy podchodzić do szacunków mówiących o cisach mających 4000 lat.

Już w 1423 r. Władysław Jagiełło w Statucie Wareckim zakazał wycinania cisów. Od 1934 r. chronione są cisy na naturalnych stanowiskach.

Całe drzewo za wyjątkiem osnówki jest trujące. Spośród kilku alkaloidów najbardziej znana jest taksyna. Szczególnie wrażliwe na jej działanie są konie.

osnówki, Barbara Łotocka